“İtiraz dilekçesi örneği” araması yapan herkesin karşısına onlarca indirilebilir şablon çıkar. Ancak tek bir “itiraz dilekçesi” yoktur: ödeme emrine itiraz icra dairesine, kambiyo senedine dayalı takipte borca itiraz icra mahkemesine, bilirkişi raporuna itiraz ise davaya bakan mahkemeye yapılır — ve her birinin süresi, zorunlu içeriği ve kaçırıldığında doğan sonucu farklıdır. Yanlış şablonu seçmek, çoğu zaman yanlış merciye veya geç kalınmış bir dilekçe demektir. Bu rehberde usul hukukunda en sık yazılan itiraz dilekçelerini yasal dayanağı, süresi ve zorunlu unsurlarıyla ele alıyor, her biri için doldurulmaya hazır kısa bir iskelet ve Yargıtay’ın bu konudaki kararlarını sunuyoruz.
İtiraz Dilekçesinin Genel Unsurları
Kanun, itiraz dilekçeleri için dava dilekçesindeki gibi tek bir unsur listesi öngörmez. Yine de Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100) m. 119’un dava dilekçesi için saydığı yapı, her itiraz dilekçesi için sağlam bir kontrol çerçevesidir: mercinin adı, tarafların ve varsa vekilin bilgileri, konu, numaralı açıklamalar, deliller, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza. Bu çerçevenin ayrıntılarını dava dilekçesi nasıl yazılır rehberimizde bent bent ele aldık.
İtiraz dilekçesine özgü üç unsur ise her türde ayrıca kontrol edilmelidir:
- Doğru merci: İtirazın icra dairesine mi, icra mahkemesine mi, yoksa davaya bakan mahkemeye mi verileceği türüne göre değişir.
- Süre ve tebliğ tarihi: Sürenin başladığı tebliğ tarihini dilekçede açıkça yazın; süre hesabında tebligat süresi hesaplama yazımızdaki kurallar geçerlidir.
- İtirazın kapsamı: Neye itiraz ettiğinizi (borcun tamamı, bir kısmı, imza, yetki, faiz, ferîler) tek tek ve açıkça belirtin. Aşağıda göreceğimiz gibi belirsiz bir itiraz, hiç itiraz edilmemiş sayılabilir.
Ödeme Emrine İtiraz Dilekçesi (Genel Haciz Yolu)
İlamsız icra takibinde en sık yazılan dilekçe, ödeme emrine itiraz (borca itiraz) dilekçesidir. Dayanağı İcra ve İflas Kanunu (2004) m. 62’dir:
- Süre: Ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün.
- Merci ve şekil: Dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine. İtiraz takibi yapan daireden başka bir icra dairesine de yapılabilir; bu daire itirazı yetkili icra dairesine gönderir.
- Adres: Borçlu veya vekili, itirazla birlikte borçluya ait yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır.
- Kısmi itiraz: Borcun bir kısmına itiraz edilirse, o kısmın cihet ve miktarının açıkça gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.
- İmza itirazı: Takibe dayanak senetteki imza reddediliyorsa bu, itirazda ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde icra takibi yönünden imza kabul edilmiş sayılır.
İİK (2004) m. 66 uyarınca süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; borcun yalnızca bir kısmına itiraz edilmişse takip, kabul edilen miktar için devam eder. Takip duran alacaklı ise itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (İİK m. 67) veya icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
Kısmi itirazdaki belirsizliğin bedeli ağırdır. Yargıtay, borçlunun “cüzi bir borcum olabilir, bu kadar yüksek bir borcum yoktur” şeklindeki beyanını kısmi itiraz olarak nitelendirmiş; itiraz edilen kısmın cihet ve miktarı gösterilmediği için itirazın geçersiz olduğuna, takibin bu nedenle kesinleştiğine hükmetmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2014/5959, K. 2014/8794, T. 26.03.2014).
Kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edemeyen borçlu için İİK (2004) m. 65 gecikmiş itiraz imkânı tanır: itiraz, paraya çevirme işlemi bitinceye kadar yapılabilir; ancak engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazereti gösteren delillerle birlikte bildirilmelidir.
............ İCRA DAİRESİNE
Dosya No: [Esas No]
İTİRAZ EDEN (BORÇLU) : [Ad Soyad / Unvan, T.C. kimlik no]
YURT İÇİ ADRES : [İİK m. 62 uyarınca bildirilen adres]
VEKİLİ : [Av. Ad Soyad, adres]
ALACAKLI : [Ad Soyad / Unvan]
TEBLİĞ TARİHİ : [Ödeme emrinin tebliğ tarihi]
KONU : Ödeme emrine itirazlarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR :
1- Yukarıda numarası yazılı dosyadan gönderilen ödeme emri
[tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir; itirazımız süresindedir.
2- [Borcun tamamına itiraz: "Alacaklıya herhangi bir borcum
bulunmamaktadır." / Kısmi itiraz: "Asıl alacağın [tutar] TL'lik
kısmına, şu gerekçeyle itiraz ediyorum: ..."]
3- [Varsa: Faize, faiz oranına ve ferîlere itiraz]
4- [Varsa: Takibe dayanak senetteki imza tarafıma ait değildir.]
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda belirtilen kapsamda borca [ve imzaya]
itiraz ediyorum; takibin durdurulmasını talep ederim.
[Tarih, İmza]Kambiyo Senedine Dayalı Takipte Borca ve İmzaya İtiraz
Çek, bono veya poliçeye dayalı kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda kurallar tamamen değişir. İİK (2004) m. 168’e göre:
- İmzaya itiraz (m. 168/4): Senetteki imza borçluya ait değilse bu, beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirilir.
- Borca itiraz (m. 168/5): Borçlu olmadığı, borcun itfa edildiği, mehil verildiği, alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetki itirazı, sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine dilekçe ile bildirilir.
İİK m. 169 ve m. 170’e göre bu itirazlar, genel haciz yolundan farklı olarak satıştan başka icra takip işlemlerini durdurmaz. İİK m. 169/a uyarınca icra mahkemesi, borcun olmadığının, itfa veya imhal edildiğinin resmî ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatı hâlinde itirazı kabul eder; bu nedenle dilekçeye belgelerin eklenmesi belirleyicidir.
Beş günlük süre, en sık kaçırılan süredir. Yargıtay, kambiyo senetlerine mahsus takipte borca itirazın beş günlük süre içinde icra mahkemesine yapılması gerektiğini, bu sürenin hak düşürücü olup mahkemece re’sen gözetileceğini vurgulamış; süre geçtikten sonra yapılan başvurunun esası incelenerek kabul edilmesini bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/29884, K. 2018/2889, T. 21.03.2018).
............ İCRA HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI (BORÇLU) : [Ad Soyad / Unvan, T.C. kimlik no, adres]
VEKİLİ : [Av. Ad Soyad, adres]
DAVALI (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan, adres]
İCRA DOSYASI : [İcra Dairesi] [Esas No]
TEBLİĞ TARİHİ : [Ödeme emrinin tebliğ tarihi]
KONU : İİK m. 168/5 ve m. 169 uyarınca borca [ve m. 168/4
uyarınca imzaya] itirazlarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR :
1- Ödeme emri [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş olup başvurumuz
beş günlük süre içindedir.
2- [İtiraz sebebi: ödeme / itfa / mehil / zamanaşımı — somut
açıklama ve ekli belgeye atıf]
3- [Varsa imza itirazı: senetteki imza müvekkile ait değildir.]
DELİLLER : [Ödeme belgesi, banka dekontu, imzası ikrar edilmiş
belge, icra dosyası]
SONUÇ VE İSTEM : İtirazın kabulü ile takibin durdurulmasına,
[varsa tedbiren takibin geçici olarak durdurulmasına] karar
verilmesini talep ederiz.
[Tarih, İmza]Yetki İtirazı Dilekçesi: İcra Takibinde ve Davada
İcra takibinde: İİK (2004) m. 50’ye göre para veya teminat borcu için takipte usul kanununun yetki hükümleri kıyasen uygulanır; takibe esas sözleşmenin yapıldığı yerin icra dairesi de yetkilidir. Yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır ve icra mahkemesi önce yetki meselesini inceler. Yani genel haciz yolunda yetki itirazı yedi günlük süre içinde ödeme emrine itirazla birlikte; kambiyo takibinde ise m. 168/5 uyarınca beş gün içinde icra mahkemesine yapılır.
Davada: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100) m. 116, kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazını bir ilk itiraz olarak sayar. HMK m. 117’ye göre ilk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez. Cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 127). Süresinde ve usulüne uygun itiraz edilmezse davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (HMK m. 19/4).
Her iki yolda da kritik unsur aynıdır: HMK (6100) m. 19/2 uyarınca yetki itirazında bulunan taraf yetkili mahkemeyi (birden fazla ise seçtiğini) bildirmek zorundadır; aksi hâlde itiraz dikkate alınmaz. Yargıtay bu kuralı icra takibine de uygulamış; borçlunun yerleşim yeri “İstanbul Anadolu” icra dairelerinin yetki alanında iken yetkili yer olarak “İstanbul” icra dairelerini göstermesini, yetkili yerin doğru gösterilmemesi sayarak yetki itirazının geçersiz olduğuna hükmetmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2014/29667, K. 2015/5416, T. 10.03.2015).
YETKİ İTİRAZI (dilekçenin "Açıklamalar" bölümüne eklenecek bent)
[Sıra No]- Takip [dava], yetkisiz [icra dairesinde / mahkemede]
yapılmıştır [açılmıştır]. Müvekkilin yerleşim yeri [adres] olup
bu yer [Tam Ad: ör. "..... Anadolu İcra Daireleri" / "..... Asliye
Hukuk Mahkemesi"] yetki alanındadır. Yetkili [icra dairesi /
mahkeme] [Tam Adı]'dır. Bu nedenle yetkiye itiraz ediyor, dosyanın
yetkili [icra dairesine / mahkemeye] gönderilmesini talep ediyoruz.Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi
Davalarda en sık yazılan itiraz dilekçelerinden biri de bilirkişi raporuna itirazdır. Dayanağı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100) m. 281’dir:
- Süre: Raporun taraflara tebliği tarihinden itibaren iki hafta.
- Talep edilebilecekler: Raporda eksik görülen hususların bilirkişiye tamamlattırılması, belirsiz hususlar hakkında bilirkişinin açıklama yapması veya yeni bilirkişi atanması.
- Ek süre: İtirazın bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel veya teknik bir çalışma gerektirmesi hâlinde, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.
Yargıtay iki yönden açık bir çizgi çizmiştir. Birincisi, itiraz süresi beklenmeden karar verilemez: raporun tebliğinden itibaren işleyen iki haftalık süre dolmadan esas hakkında hüküm kurulmasını, HMK m. 281/1 ile hukuki dinlenilme hakkını düzenleyen HMK m. 27’ye aykırı bularak bozmuştur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2021/4931, K. 2021/6295, T. 10.06.2021). İkincisi, itiraz karşılanmadan hüküm kurulamaz: bilirkişi raporuna itiraz edilmesi hâlinde itirazların yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi de özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden hâkimin itirazı kendisinin değerlendiremeyeceğine, ek rapor alınmadan veya yeni bilirkişi incelemesi yaptırılmadan hüküm verilemeyeceğine hükmetmiştir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2013/11256, K. 2013/11128, T. 13.06.2013).
Bu içtihadın pratik sonucu şudur: itirazınız ne kadar somut olursa, mahkemenin onu “karşılaması” o kadar zorunlu hâle gelir. “Rapor hatalıdır, kabul etmiyoruz” genel ifadesi yerine, hangi hesap kaleminin, hangi dönemin veya hangi belgenin neden eksik ya da yanlış değerlendirildiğini numaralı bentler hâlinde yazın.
............ MAHKEMESİNE
Dosya No: [Esas No]
DAVACI / DAVALI : [Ad Soyad / Unvan]
VEKİLİ : [Av. Ad Soyad, adres]
KONU : [Tarih] tarihli bilirkişi raporuna HMK m. 281
uyarınca itirazlarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR :
1- Rapor tarafımıza [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş olup
itirazımız iki haftalık süre içindedir.
2- Eksik inceleme: [Raporda değerlendirilmeyen dönem / kalem /
belge ve dosyadaki yeri]
3- Hatalı hesaplama: [Hangi kalem, hangi yöntemle, doğru hesap]
4- Belirsizlik: [Açıklanması istenen husus]
5- [Varsa: Bilirkişinin uzmanlık alanının uyuşmazlığa uygun
olmadığına ilişkin açıklama]
SONUÇ VE İSTEM : İtirazlarımız doğrultusunda aynı bilirkişiden ek
rapor alınmasına, olmadığı takdirde konusunda uzman yeni bir
bilirkişi [heyeti] atanmasına karar verilmesini talep ederiz.
[Tarih, İmza]Karşılaştırma Tablosu: İtiraz Türü, Dayanak, Süre ve Merci
| İtiraz türü | Yasal dayanak | Süre | Nereye |
|---|---|---|---|
| Ödeme emrine (borca) itiraz — genel haciz | İİK m. 62 | Tebliğden itibaren 7 gün | İcra dairesi |
| Gecikmiş itiraz | İİK m. 65 | Engelin kalkmasından itibaren 3 gün | İcra mahkemesi |
| Kambiyo takibinde borca itiraz | İİK m. 168/5, 169 | Tebliğden itibaren 5 gün | İcra mahkemesi |
| Kambiyo takibinde imzaya itiraz | İİK m. 168/4, 170 | Tebliğden itibaren 5 gün | İcra mahkemesi |
| İcra takibinde yetki itirazı | İİK m. 50, HMK m. 19/2 | Esasa itirazla birlikte (7 / 5 gün) | İcra dairesi / icra mahkemesi |
| Davada yetki itirazı (ilk itiraz) | HMK m. 116, 117, 19 | Cevap dilekçesiyle (2 hafta) | Davaya bakan mahkeme |
| Bilirkişi raporuna itiraz | HMK m. 281 | Tebliğden itibaren 2 hafta | Davaya bakan mahkeme |
İtiraz Dilekçesi Yazarken Sık Yapılan Hatalar
- Yanlış merciye başvurmak: Kambiyo takibinde borca itirazı icra dairesine vermek veya genel haciz yolundaki ödeme emrine itirazı doğrudan icra mahkemesine götürmek.
- Süreyi yanlış türden almak: Kambiyo takibinde yedi gün sanmak; beş günlük süre hak düşürücüdür ve re’sen gözetilir.
- Kısmi itirazı rakamsız yazmak: “Borcun bir kısmına itiraz ediyorum” demek, miktar ve cihet gösterilmedikçe hiç itiraz etmemekle aynı sonucu doğurabilir.
- İmza itirazını borca itirazın içinde eritmek: İmza ayrıca ve açıkça reddedilmezse icra takibi yönünden kabul edilmiş sayılır.
- Yetki itirazında yetkili yeri göstermemek veya yanlış göstermek: HMK m. 19/2 gereği itiraz dikkate alınmaz.
- Bilirkişi raporuna soyut itiraz: Somut eksiklik ve hata gösterilmeyen itiraz, mahkemenin karşılamakla yükümlü olduğu bir itiraz hâline gelmez.
- Yurt içi adres bildirmemek: İİK m. 62’nin açık gereğidir; sonraki tebligatlar takip talebindeki adrese yapılmış sayılabilir.
Dilekçenin hangi usul hatalarıyla reddedildiğini daha geniş bir perspektiften görmek için dilekçe reddine yol açan usul hataları yazımıza, karar sonrası kanun yolu süreleri için istinaf süresi hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
Yapay Zeka ile İtiraz Dilekçesi Hazırlamak
Yukarıdaki iskeletler yapıyı verir; asıl zaman alan kısım, dosyadaki belgelerden doğru tebliğ tarihini, itiraz kapsamını ve dayanak içtihadı çıkarıp bunları numaralı bentlere oturtmaktır. Hansoft AI’nin dilekçe yazma asistanı, itiraz dilekçesi de dahil 8 farklı dilekçe türünde adım adım rehberlik eder, UYAP dosyanızdaki belgeleri tespit ederek ilgili bilgileri taslağa taşır ve taslağı içtihat ile mevzuat referanslarıyla destekler. Tamamlanan dilekçeyi PDF, Word veya UYAP uyumlu UDF formatında dışa aktarabilirsiniz. Süre hesabı, itirazın kapsamı ve nihai metnin denetimi ise her zaman avukatın sorumluluğundadır.
Sık Sorulan Sorular
Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür? Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır (İİK m. 62). Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda ise borca ve imzaya itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır (İİK m. 168).
İcraya itiraz dilekçesi nereye verilir? Türüne göre değişir: genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz icra dairesine (başka bir icra dairesi aracılığıyla da yapılabilir), kambiyo takibinde borca ve imzaya itiraz icra mahkemesine verilir.
Borcun bir kısmına itiraz nasıl yazılır? İtiraz edilen kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m. 62). Yargıtay, miktar belirtilmeyen “cüzi bir borcum olabilir” beyanını geçersiz kısmi itiraz saymıştır (Yargıtay 12. HD, E. 2014/5959, K. 2014/8794).
Bilirkişi raporuna itiraz süresi ne zaman başlar? Raporun tarafa tebliği tarihinden itibaren iki haftadır; itirazın hazırlanması çok zorsa bu süre içinde başvurularak bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre istenebilir (HMK m. 281).
Mahkeme bilirkişi raporuna itirazımı değerlendirmeden karar verebilir mi? Yargıtay’a göre itirazın yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi de teknik bilgi gerektirdiğinden, ek rapor alınmadan veya yeni bilirkişi incelemesi yaptırılmadan hüküm kurulamaz (Yargıtay 7. HD, E. 2013/11256, K. 2013/11128). İtiraz süresi beklenmeden karar verilmesi de bozma sebebidir (Yargıtay 12. HD, E. 2021/4931, K. 2021/6295).
İtiraz süresini kaçırdım, ne yapabilirim? Kusurunuz olmaksızın bir engel nedeniyle süreyi kaçırdıysanız, İİK m. 65 uyarınca engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde, mazereti gösteren delillerle birlikte gecikmiş itirazda bulunabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınızda uygulanacak usul, süre ve merci farklılık gösterebilir; işlem yapmadan önce mutlaka bir avukata danışın.